پیشتازتک پلاسعلم و دانش

قضیه خودکار فضایی چند میلیون دلاری ناسا

در این مقاله به بررسی داستان ساخت خودکار فضایی گران قیمت ناسا میپردازیم.

به احتمال زیاد شما نیز این شایعه‌ی معروف را شنیده‌اید که آمریکایی‌‌ها میلیون‌‌ها دلار صرف کردند تا خودکاری فضایی بسازند؛ درحالی‌که همتایان روس آن‌ها از مداد استفاده میکردند

در طول دوران رقابت فضایی میان اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده‌ی آمریکا در دهه‌ی ۱۹۶۰ و بحبوحه‌ی جنگ سرد، این‌طور شایعه شده بود که دانشمندان ناسا دریافتند خودکارهای معمولی در فضا کار نمی‌کنند و آژانس فضایی باید به‌دنبال راه دیگری برای این کار باشد. بنابراین، آژانس فضایی و مشخصا دولت وقت ایالات متحده، میلیون‌ها دلار از پول مالیات‌دهندگان آمریکایی را صرف ساخت خودکاری کرد که جوهر آن بدون جاذبه روی کاغذ باقی بماند تا فضانوردان در فضا امکان نوشتن را داشته باشند.

 در آن زمان، این‌طور شایعه شده بود که ایالات متحده با بودجه‌ای ۱۲ میلیارد دلاری در حال ساخت خودکاری است که در فضا کار کند. از طرفی بنابر همین داستان عامیانه، گفته می‌شد شوروی‌ها که از همان ابتدا با مداد روغنی و لوح‌ پلاستیکی در فضا می‌نوشتند، به مدادهای خود اکتفا کرده‌اند. بااین‌حال، آیا این داستان معروف واقعیت دارد؟

بله طبق معمول این داستانها تا حدی واقعیت داشت؛ اما نه آن‌طورکه فکر می‌کنید. ناسا مدتی را صرف توسعه چنین خودکاری کرد؛ ولی وقتی با هزینه‌های گزاف و اعتراض مردم آمریکا به صرف میلیون‌ها دلار از پول مالیاتشان در چنین پروژه‌ای مواجه شد، دست از کار کشید و از پیمان‌کارانش کمک خواست. باوجوداین، مشکل نوشتن در شرایط بی‌وزنی یا جاذبه صفر نه با برنامه‌های اقتصادی اتحاد جماهیر شوروی و نه با قراردادهای آمریکایی‌ها با پیمان‌کاران مختلف حل نشد؛ بلکه سرانجام، شرکتی خصوصی موفق شد این مشکل را حل کند.

هزینه های زیاد استفاده از مداد در فضا برای ناسا

بازگردیم به دوران جنگ سرد و عصر رقابت فضایی که شوروی‌ها و آمریکایی‌ها هر دو از مداد در پروازهای فضایی خود استفاده می‌کردند. در پروژه‌ی جمنای، دومین پروژه‌ی ناسا با حضور فضانوردان، مدادها با نخ‌های مخصوصی به دیواره‌ی گردونه‌ی فرماندهی متصل می‌شدند و فضانوردان از این ابزارها در فضا برای نوشتن گزارش‌های مأموریت و تجزیه‌و‌تحلیل‌های پس از مأموریت یا ثبت ناهنجاری‌ها روی کاغذ ضدآتش استفاده می‌کردند.

همچنین بخوانید  برداشت موفقیت آمیز دومین نمونه سیارکی توسط هایابوسا 2

در هر صورت نماینده‌ی ناسا که مسئول این تحقیقات بود، اعلام کرد این اخبار واقعی نیست و مدادهای استفاده‌شده‌ی این سازمان فضایی که از بافت خاصی ساخته شده‌اند، برای ناسا تنها ۱.۷۵ دلار هزینه دربر داشته‌اند

مشکل استفاده از مداد در فضا

ازآنجاکه مداد هم ابزار مناسبی برای نوشتن در فضا نبود، ناسا به دنبال راهکارهای بهتر و ارزان‌تری برای فضانوردان بود. درحقیقت، در شرایط بی‌وزنی نوک مداد ممکن بود بشکند یا حتی اگر هم نشکند، براثر خراشیده‌شدن روی کاغذ موجب پخش ذراتی شود که به تجهیزات فضاپیما آسیب وارد کند و برای سلامتی خود فضانوردان نیز مضر باشد.

حتی اگر نوک مدادها به‌اندازه‌ی کافی سخت بود، مداد نیاز به تراشیدن داشت که همین می‌توانست مشکل‌ساز باشد. مورد دیگر اینکه مداد اشتعال‌زا است؛ موردی که ناسا واقعا دنبالش نبود؛ به‌ویژه پس از مأموریت مرگ‌بار آپولو ۱. در این مأموریت، به‌‌دلیل  اکسیژن خالص و  اشتعال‌زایی مواد داخل فضاپیما، سه نفر از فضانوردان ناسا هنگام تمرین روی سکوی پرتاب جان خود را از دست دادند.

پل سی فیشر خودکار مخصوص فضانوردان را ساخت

در این زمان کارآفرین و صنعتگری به‌نام پل سی. فیشر و شرکتش، یعنی شرکت خودکار فیشر (Fisher Pen Company)، به این قضیه ورود کردند. فیشر یک‌میلیون دلار در آنچه امروزه از آن به‌عنوان «خودکار فضانوردان» نام برده می‌شود، سرمایه‌گذاری کرد؛ اما برخلاف شایعات، صندوق ناسا در این پروژه سرمایه‌گذاری نکرد و تنها زمانی‌که خودکارها ساخته و آزمایش شدند، حاضر شد این خودکارهای مخصوص فضانوردان را بخرد.

والتر کانینگهام، فضانورد ناسا، در حال نوشتن با خودکار فضایی در خلال مأموریت آپولو ۷

در سال ۱۹۶۵، فیشر حق اختراع این خودکار را ثبت کرده بود. بنابر اسناد موجود از حق اختراع، این خودکار قادر بود در هر حالت و زاویه‌ای و حتی به‌صورت رو به پشت بنویسد. بنا به‌گفته شرکت فیشر، این خودکارها در محدوده‌ی دماهای انجماد و شدیدا داغ (از منهای ۱۰ درجه سانتی‌گراد تا ۲۰۴ درجه سانتی‌گراد) و حتی زیر آب و سایر مایعات امکان نوشتن را داشتند. البته اگر دمای هوا بسیار گرم بود، رنگ جوهر خودکار از آبی به سبز درمی‌آمد.

در آن زمان، به‌ندرت جوهر درون کارتریج در محفظه‌ای مهر‌و‌موم می‌شد؛ به همین علت، به‌محض قرارگرفتن درمعرض هوا خشک می‌شد. علاوه‌ بر این، نحوه‌ی پخش‌شدن جوهر هم مناسب نبود؛ اما فیشر به این روند خاتمه داد. البته مشکل دیگری هم وجود داشت: خودکارهای معمولی کاتریج‌هایی داشتند که جوهر را آزادانه پخش می‌کردند و اگر کاتریج مهر‌و‌موم می‌شد، وقتی جوهر به گوی می‌رسید، فضایی خلاء را در بالای کاتریج به‌وجود می‌آورد که باعث می‌شد خودکار از کار بیفتد.

همچنین بخوانید  ردیابی یوفوها توسط جت های ارتش آمریکا

جایگزین کردن جوهر تیکسوتروپی با جوهر معمولی

برای مقابله با این مسئله، فیشر با استفاده از نیتروژن، کارتریج را زیر فشار تقریبی ۳۵ پوند‌ بر اینچ مربع (۲۴۰ کیلوپاسکال) قرار داد. با‌این‌حال، فیشر بعدا متوجه شد این مقدار فشار زیاد است؛ چراکه جوهر از خودکار بیرون می‌ریخت و نشت می‌کرد. فیشر باید مسئله‌ی نشت جوهر را بدون تغییر میزان فشار حل می‌کرد؛ چون راه‌حل ساختاری برای تغییر طراحی خودش نداشت؛ بنابراین، تنها گزینه‌ی ممکن تغییر جنس خود جوهر بود.

فیشر به‌جای جوهر معمولی از جوهر تیکسوتروپی استفاده کرد. مکانسیم عمل جوهر ژله‌مانند هم مانند قوطی‌های کچاپ بود؛ یعنی اگر بطری را به‌سمت بالا بگیرید و تکان ندهید، هیچ اتفاقی نمی‌افتد و جوهری از گوی خودکار بیرون نمی‌آید. بااین‌حال، وقتی گوی خودکار حرکت کند، جوهر مانند کچاپ درون بطری تکان می‌خورد و به‌صورت آزادانه روی ورق پخش می‌شود و وقتی تکان داده نشود، در خودکار باقی می‌ماند.

نمونه‌ای از خودکارهای ضدجاذبه‌ی فیشر به‌همراه جعبه

سرانجام بعد از آزمایش‌های دقیق، ناسا در سال ۱۹۶۷  تصمیم گرفت ۴۰۰ عدد خودکار ضد‌جاذبه‌ی فیشر را برای مأموریت آپولو ۷ بخرد. اتحاد جماهیر شوروی نیز تصمیم گرفت نوشت‌افزارهای فضایی خود را ارتقا دهد. آن‌ها هم ۱۰۰ خودکار ضدجاذبه‌ی فیشر و ۱۰۰۰ کارتریج جوهر برای استفاده‌ی فضانوردانشان در مأموریت‌های سایوز خریدند. فضانوردان اتحاد جماهیر شوروی قبلا در مأموریت‌های فضایی خود از مداد روغنی استفاده می‌کردند. براساس گزارش آسوشیتدپرس، ناسا و شوروی هر دو همان تخفیف ۴۰ درصدی را برای خرید عمده‌ی خودکار ضدجاذبه دریافت کردند و هر دو به‌ازای هر خودکار به‌جای ۳.۹۸ دلار، مبلغ ۲.۳۹ دلار را به شرکت فیشر پرداخت کردند.

استفاده عجیب از خوکار فیشر برای ترک کردن ماه

شاید برایتان جالب باشد که بدانید خودکار ضدجاذبه‌ی فیشر در فضا فقط برای ثبت اطلاعات به‌کار نرفت؛ بلکه به فضانوردان کمک کرد ماه را ترک کنند. باز آلدرین در کتاب زندگی‌نامه‌ی خود، ویرانه‌ی باشکوه (Magnificent Desolation)، می‌نویسد در مأموریت آپولو ۱۱ در سال ۱۹۶۹، نمی‌توانست گردونه‌ی ماه‌نشین عقاب را برای بلندشدن از ماه به‌کار بیندازد. درواقع، کلیدی که موتور را روشن می‌کرد، شکسته بود و او نمی‌دانست چه کاری انجام دهد.

همچنین بخوانید  درخشش عجیب و بی‌سابقه سیاه چاله مرکز راه شیری

در نهایت، آلدرین بعد از یک شب‌ بی‌خوابی، در لحظه‌ای مکاشفه‌گونه فریاد زد: «یافتم!» او متوجه شد می‌تواند با خودکار، کلید را فشار دهد که دسترسی به آن ساده نبود و موتور را روشن کند. او برای این کار، نوک خودکار را به پارچه‌ی نایلونی متصل کرد و موفق شد نهایتا به‌همراه نیل آرمسترانگ ماه را ترک کند.

اینگونه بود که از اواخر دهه‌ی ۱۹۶۰، فضانوردان آمریکایی و روسی از خودکار فیشر بهره بردند. درواقع، شرکت فیشر خط‌ تولید کاملی برای خودکارهای فضایی تدارک دیده بود و حتی خودکارهای جدیدی هم تولید کرد که «خودکار شاتل» نامیده می‌شدند و در برنامه‌ی شاتل‌های فضایی ناسا و ایستگاه فضایی میر روسیه به‌کار رفتند.

قرار گرفتن خودکار های فضایی در دسترس همه ی مردم

هنوزهم خودکار فضایی فروخته می‌شود؛ هرچند امروزه دیگر شرکت‌های خودکارسازی نیز وارد این بازار شده‌اند و محصولات خود را به فروش میرسانند. البته، مانند داستان ساینفلد که ابتدای مقاله گفتیم،‌ نیازی نیست حتما فضانورد باشید و به فضا بروید تا یکی از این خودکارهای ضدجاذبه داشته باشید؛ بلکه این خودکارهای ضدجاذبه با قیمت تقریبی ۴۰ دلار دردسترس‌ همه‌ هستند.

در هر صورت، این شایعه که آمریکایی‌ها عاشق ولخرجی هستند و همتایانشان در اتحاد جماهیر شوروی بیشتر به‌دنبال صرف‌جویی، هنوزهم شنیده می‌شود. شاید این شایعه به‌ علت سرسام‌آوربودن هزینه‌ی مأموریت‌های آپولو باشد که در دوران خود، سروصداهای زیادی به‌ راه انداخت. درواقع در اوایل دهه‌ی ۱۹۶۰، کنگره‌ی آمریکا اساسا چک‌های سفیدامضایی به حساب آژانس فضایی می‌ریخت تا اهداف دولت جان اف. کندی برای فرستادن انسان به ماه تا دهه‌ی ۱۹۷۰ را تحقق بخشد.

ناسا در اواسط ۱۹۶۰، حدود ۴ درصد از بودجه‌ی دولت فدرال را دریافت می‌کرد؛ اما هم اینک این بودجه کمتر از ۰.۵ درصد است. با تمام این‌ها، واقعیت آن‌طورکه در سطرهای پیشین گفتیم، این بود ناسا از خودکار فضایی شرکتی خصوصی استفاده کرد و هر دو سازمان‌های فضایی آمریکا و شوروی با قیمت‌های بسیار مناسبی موفق شدند صاحب خودکارهای مناسب شوند.

منبع
زومیت
برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن